Mentale belasting bij lange diensten en nachtwerk

Een beveiliger die om drie uur ‘s nachts alleen op een leeg bedrijventerrein staat, doet werk dat er van buitenaf rustig uitziet. Wie de werkdruk van beveiligers wil aanpakken, moet weten dat het de combinatie is die zwaar is: alleen zijn, wakker blijven op een moment waarop het lichaam wil slapen, elke keer dat er iets beweegt beoordelen of het iets is, en weten dat er niemand naast je staat als het wel iets is.

Werkdruk bij beveiligers aanpakken begint met erkennen dat de belasting in dit vak niet vooral fysiek is. Het is de optelsom van alleen staan, verbale agressie van publiek dat je niet kunt kiezen, incidenten die je alleen afhandelt, en het ontbreken van een moment daarna waarop iemand vraagt hoe het ging. Dit stuk gaat over waar die belasting vandaan komt en wat een klein beveiligingsbedrijf er zonder groot budget aan kan doen.

Waar de belasting vandaan komt

Alleen staan. Op veel objecten staat er één beveiliger. Dat betekent geen collega om iets mee af te stemmen, geen tweede oordeel bij twijfel, en geen manier om even weg te lopen van een situatie. Alleen werken is niet per se onveilig, maar het verplaatst alle druk naar één persoon.

Nachtwerk tegen het ritme in. Wakker blijven wanneer het lichaam daar niet op is ingesteld, kost energie, ook op een nacht waarin niets gebeurt. Daarna overdag slapen in een huis waar de rest wakker is, werkt zelden zo goed als bedoeld. De belasting stapelt op over meerdere nachten en herstelt niet met één vrije dag.

Verbale agressie. Beveiligers zijn het gezicht van een regel die zij niet hebben bedacht: iemand mag niet naar binnen, moet zijn tas laten zien, moet het terrein af. De boosheid daarover komt bij hen terecht. Eén keer is dat te doen. Elke dienst opnieuw slijt.

Incidenten zonder afronding. Na een ernstig voorval — geweld, een ongeval, iemand in nood — gaat de dienst door. Er is een rapport, er is soms een gesprek met de politie of de opdrachtgever, en daarna gaat iedereen naar huis. Wat ontbreekt is het moment waarop iemand van het eigen bedrijf vraagt hoe het met de beveiliger zelf gaat.

Onvoorspelbaarheid in het rooster. Diensten die laat bekend zijn, wisselende tijden en telkens invallen maken het onmogelijk om een privéleven te plannen. Dat is een vorm van belasting die weinig met het werk op het object te maken heeft en veel met hoe het bedrijf plant.

Wat er zichtbaar wordt voordat iemand vertrekt

Mentale belasting kondigt zich meestal aan in gedrag dat gemakkelijk verkeerd wordt uitgelegd. Kortere en slordigere rapporten. Meer wrijving met bezoekers. Vaker ziekmelden op korte termijn. Minder bereid zijn om in te vallen. Prikkelbaarheid bij de dienstoverdracht.

Leidinggevenden lezen dat vaak als motivatieprobleem en reageren met een aanspreekmoment. Soms klopt dat. Vaak is het iemand die op is. Het verschil ontdek je alleen door het te vragen, en door het te vragen op een moment dat het geen beoordeling is.

Werkdruk bij beveiligers aanpakken: wat een klein bedrijf kan doen

Niet elk beveiligingsbedrijf heeft een bedrijfsarts om de hoek of een programma voor psychosociale ondersteuning. Er is wel een aantal maatregelen dat weinig kost en direct werkt.

Regelmatig contact vanuit de meldkamer

Een korte controle-oproep in de nacht doet twee dingen tegelijk: hij bevestigt dat de beveiliger in orde is en hij haalt het isolement even weg. Maak er een vaste afspraak van op eenzame nachtposten, en laat het geen controlevraag zijn maar een gesprekje. Als iemand niet reageert, weet je dat ook, en dat is precies waarom deze afspraak ook een veiligheidsmaatregel is.

De portofoonfunctie op de telefoon helpt daarbij, omdat contact zoeken dan geen aparte handeling is: één knop, en er is iemand aan de andere kant.

Een gesprek na een zwaar incident

Spreek af dat er na een ernstig voorval altijd contact is vanuit het bedrijf, dezelfde dienst of de dag erna. Geen formulier, geen evaluatie van het optreden, maar één vraag: hoe gaat het met je, en heb je iets nodig.

Scheid dat gesprek nadrukkelijk van de beoordeling van het incident. Wie in hetzelfde gesprek moet uitleggen of hij goed heeft gehandeld, zegt niet dat hij er wakker van ligt.

Weten dat de knop werkt

Een deel van de spanning op een eenzame post komt uit onzekerheid over wat er gebeurt als er echt iets misgaat. Een alarmknop die aantoonbaar bij iemand terechtkomt die opneemt, haalt die onzekerheid weg. Test dat ook, want een knop waarvan het team niet zeker weet of hij werkt, geeft geen rust.

Roosteren met herstel in gedachten

Het rooster is het krachtigste middel dat een bedrijf heeft. Een aantal keuzes in de roosterplanning verlicht de belasting merkbaar:

• Nachtdiensten in aaneengesloten blokken plannen in plaats van verspreid, zodat het ritme niet elke week omkeert.
• Voldoende hersteltijd na een blok nachten, en die tijd niet opeten met invalverzoeken.
• Diensten ruim van tevoren bekendmaken, zodat mensen hun leven kunnen inrichten.
• Eenzame nachtposten laten rouleren, zodat niet altijd dezelfde persoon op de zwaarste plek staat.
• Objecten met veel publiekscontact afwisselen met rustiger objecten.

Toegang tot professionele hulp

Wat een werkgever kan en moet regelen op het gebied van arbeidsomstandigheden en ondersteuning, verschilt per situatie en verandert. Laat dat toetsen door een arbodienst of adviseur; dit stuk is geen juridisch advies. Wat je in elk geval kunt doen, is zorgen dat iedereen weet waar hij terechtkan buiten de leidinggevende om, en dat die route bekend is vóórdat er iets gebeurt.

Wat je niet moet doen

Het oplossen met een cursus weerbaarheid alleen. Training helpt om met agressie om te gaan, maar lost een structureel te krappe bezetting of een eindeloze reeks nachten niet op.

Belasting als individueel probleem behandelen. Als op één object iedereen na een paar maanden weg wil, ligt het aan het object of aan de afspraken met de opdrachtgever, niet aan de mensen.

Meten in plaats van vragen. Er is geen cijfer dat vertelt hoe zwaar iemand zijn nacht vond. Hier werkt het gesprek, niet het overzicht.

Beloven wat je niet waarmaakt. Zeggen dat er altijd iemand bereikbaar is en dan niet opnemen, is schadelijker dan het niet beloven.

De rol van de opdrachtgever

Een deel van de belasting ontstaat in het contract. Een object met één beveiliger op een terrein waar er twee nodig zijn, een ronde die in de afgesproken tijd niet te lopen is, of een post zonder fatsoenlijke ruimte om te schuilen bij slecht weer: dat zijn afspraken, en afspraken kun je bespreken.

Voer dat gesprek met feiten uit de dienst. Een objectleider die laat zien welke meldingen er in de nacht binnenkomen en hoeveel tijd de ronde werkelijk kost, staat sterker dan iemand die zegt dat zijn mensen het zwaar hebben. Dat is meteen de meest overtuigende reden om de rapportage op orde te hebben.

Veelgestelde vragen

Hoe merk je dat een beveiliger overbelast raakt? Meestal aan verandering, niet aan een absoluut niveau: kortere rapporten dan hij gewend was te schrijven, meer wrijving dan gebruikelijk, vaker afzeggen. Verandering ten opzichte van hoe iemand normaal werkt, is het signaal.

Is nachtwerk voor iedereen belastend? Mensen verschillen hierin sterk, en sommigen werken jarenlang prettig in de nacht. Wat voor iedereen geldt, is dat onregelmatig wisselen tussen dag en nacht zwaarder is dan een vast patroon.

Wat doe je direct na een ernstig incident? Zorg dat de beveiliger niet alleen achterblijft op de post, laat het rapport niet het enige gesprek zijn, en neem de volgende dag opnieuw contact op. De reactie op zoiets komt vaak pas later.

Helpt technologie hierbij of maakt die het erger? Beide zijn mogelijk. Een alarmknop, contact met de meldkamer en een duidelijk rooster verlichten. Voortdurend gevolgd worden en op elke minuut worden afgerekend, voegt spanning toe. Het verschil zit in waarvoor de gegevens worden gebruikt en of dat vooraf duidelijk is afgesproken.

Wil je zien hoe rooster, alarm en contact met de meldkamer in één systeem samenkomen? Bekijk hoe de app voor beveiligers in CGuardPro is opgezet.