Na składowisku o rozległym obwodzie obchód pieszy ma jedną wadę, której nie da się usunąć szkoleniem: zanim pracownik ochrony dojdzie z jednego końca ogrodzenia na drugi, na tym pierwszym końcu przez dłuższy czas nie ma nikogo. Ten sam problem mają place manewrowe, farmy fotowoltaiczne, zaplecza budów i tereny przeładunkowe. Drony do ochrony obiektów tego rodzaju obiecują zamknięcie właśnie tej luki — przelot nad całym perymetrem bez przemieszczania człowieka.
Obietnica jest prawdziwa, ale niepełna. Dron nie jest tańszą wersją pracownika ochrony ani latającą kamerą stałą. Jest narzędziem, które robi jedną rzecz bardzo dobrze — szybko dostarcza obraz z miejsca oddalonego — i ma zestaw ograniczeń, o których dowiadujecie się dopiero przy pierwszym listopadowym wietrze. Poniżej rozbiór jednego i drugiego, z punktu widzenia agencji ochrony, która ma to utrzymać w ruchu przez cały rok.
Drony do ochrony obiektów: gdzie faktycznie zmieniają sytuację
Sens pojawia się tam, gdzie odległość jest realnym kosztem, a nie drobną niedogodnością.
Weryfikacja alarmu z odległego odcinka. Zadziała czujka na ogrodzeniu po przeciwnej stronie terenu. Bez drona ktoś musi tam pojechać i sprawdzić, co oznacza długą nieobecność w pozostałej części obiektu. Z dronem operator ma obraz z tego miejsca, zanim zdecyduje, czy w ogóle warto wysyłać człowieka. To najmocniejszy argument za tą techniką: nie zastępuje reakcji, tylko oszczędza reakcje niepotrzebne.
Obserwacja miejsc, do których trudno dojść. Dachy hal, wnętrze pryzm i hałd, przestrzenie między rzędami paneli, teren rozjeżdżony po deszczu, plac zastawiony kontenerami. Człowiek pokonuje to wolno albo wcale.
Widok całości. Przy pożarze, rozszczelnieniu, zdarzeniu z udziałem wielu osób albo przy szacowaniu skali szkód obraz z góry daje kierującemu działaniami coś, czego żadna kamera stała nie da: kontekst przestrzenny.
Przeloty planowe o zmiennych porach. Regularny obchód po tej samej trasie i o tej samej godzinie jest łatwy do obserwowania z zewnątrz i łatwy do przeczekania. Przelot wykonany o różnych porach zmienia ten rachunek.
Czego dron nie zrobi
Nie zareaguje. Zobaczy sylwetkę przy ogrodzeniu i tyle. Nie zatrzyma, nie porozmawia, nie wezwie pomocy z miejsca, nie zabezpieczy śladów. Każdy przelot, który coś wykryje, kończy się wysłaniem człowieka — więc dron nie redukuje obsady, tylko sprawia, że wysyłacie ją celnie.
Nie poleci w każdą pogodę. Wiatr, szczególnie porywisty i na otwartym terenie, opady, oblodzenie i mgła realnie ograniczają loty. Kłopot polega na tym, że to są dokładnie te noce, w których obiekt jest najbardziej narażony i najmniej chętnie chodzi się po nim pieszo. Plan ochrony musi działać bez drona w każdy taki dzień, inaczej macie dziurę wpisaną w procedurę.
Nie lata bez przerwy. Czas w powietrzu jest ograniczony, po nim następuje ładowanie. Ciągłego nadzoru z powietrza po prostu nie ma — jest seria przelotów z przerwami.
Nie działa sam. Nawet rozwiązania oparte o stację dokującą i przeloty automatyczne wymagają osoby uprawnionej, nadzoru nad lotem, serwisu, wymiany akumulatorów i reakcji na sytuacje nietypowe.
Nie widzi wszystkiego w ciemności. Kamera termowizyjna pokazuje różnicę temperatur i jest świetna do wykrycia obecności, ale słabo nadaje się do rozpoznania szczegółu. Kamera dzienna po zmroku potrzebuje oświetlenia. Zestaw obu podnosi koszt.
Dron czy po prostu więcej kamer
To jest właściwe pytanie i rzadko ktoś je zadaje przed zakupem. Porównanie warto zrobić na trzech osiach.
Kształt terenu. Perymetr długi, otwarty i o zmiennej geometrii — dron ma przewagę, bo kamer trzeba by postawić bardzo wiele, każdą z zasilaniem i łączem. Teren zwarty, o kilku wejściach i przewidywalnych ciągach — kamery stałe wygrywają, bo patrzą bez przerwy i nie mają pogody.
Rodzaj zagrożenia. Wejście przez ogrodzenie w losowym miejscu premiuje przelot. Kradzież z rampy, z magazynu, ze strefy załadunku premiuje kamerę patrzącą w konkretny punkt.
Zdolność utrzymania. Kamera po montażu wymaga przeglądu i czyszczenia. Dron wymaga osoby uprawnionej, procedur, serwisu, ubezpieczenia i planu na dzień, w którym nie poleci. Agencja, która nie ma na to zasobu, kupi sprzęt, który po sezonie stoi w szafie.
W praktyce najczęściej sprawdza się układ mieszany: kamery stałe i czujki w miejscach o stałym ryzyku, dron jako narzędzie weryfikacji i przeglądu wielkiej powierzchni, oraz pracownik ochrony jako jedyny element, który potrafi cokolwiek zrobić z tym, co zostało zauważone.
Włączenie drona do służby, a nie obok niej
Najczęstszy błąd wdrożeniowy nie jest techniczny. Polega na tym, że loty żyją własnym życiem: operator ma swój zeszyt, obraz zapisuje się na karcie, a zmiana nie wie, co przelot pokazał. Po miesiącu nikt nie potrafi odpowiedzieć zleceniodawcy, czy przeloty w ogóle coś dały.
Żeby to działało, przelot musi być traktowany jak każde inne zadanie służby:
- wpisany do planu razem z pozostałymi zadaniami zmiany, tak samo jak obchód pieszy, żeby było widać, kto go wykonuje i kiedy;
- potwierdzony w zapisie — kto leciał, w jakich godzinach, jaki odcinek objął, czy lot doszedł do skutku i dlaczego nie, jeśli nie doszedł;
- udokumentowany przy zdarzeniu — materiał z lotu dołączony do wpisu w elektronicznej książce służby, a nie trzymany osobno;
- powiązany z reakcją naziemną — kto jedzie sprawdzić, jak zostanie o tym powiadomiony i jak zgłosi wynik.
Ten ostatni punkt decyduje o wszystkim. Przelot ma wartość tylko wtedy, gdy między obserwacją a reakcją nie ma dziury komunikacyjnej. Łączność PTT w telefonie i lokalizacja GPS załogi naziemnej sprawiają, że operator wie, kto jest najbliżej wskazanego punktu, i mówi to głosem, zamiast dzwonić po kolei.
Zanim złożycie zamówienie
Sprawdźcie wymagania lotnicze. Uprawnienia operatora, rejestracja, kategoria operacji, loty poza zasięgiem wzroku, loty nocne, strefy z ograniczeniami nad obiektem i w jego sąsiedztwie — to wszystko podlega odrębnym regulacjom lotniczym. Wymagania te zmieniają się i zależą od miejsca oraz rodzaju operacji, więc trzeba je zweryfikować u właściwego organu przed zakupem sprzętu, a nie po.
Ustalcie sprawę obrazu. Kamera z powietrza obejmuje także teren sąsiedni. Zakres nagrywania, przechowywanie materiału, dostęp do niego i zasady przekazywania powinny być ustalone z zleceniodawcą na piśmie i skonsultowane z doradcą, bo dotyczą ochrony danych osobowych i prywatności osób trzecich.
Policzcie pełny koszt roczny. Sprzęt to część mniejsza. Reszta to akumulatory, serwis, ubezpieczenie, szkolenie i utrzymanie uprawnień, czas operatora oraz rozwiązanie zastępcze na dni bez lotów.
Zdefiniujcie, co ma się poprawić. Krótszy czas weryfikacji alarmu z odległego odcinka? Pokrycie miejsc niedostępnych pieszo? Zapisany materiał na potrzeby zleceniodawcy? Jeśli nie potraficie tego nazwać przed wdrożeniem, po wdrożeniu nie ocenicie, czy się udało.
Przepisy lotnicze oraz wymagania dotyczące ochrony danych zmieniają się w czasie i różnią w zależności od miejsca i rodzaju operacji. Przed uruchomieniem lotów nad chronionym obiektem zweryfikujcie stan prawny u właściwego organu i skonsultujcie się z doradcą. Ten artykuł nie stanowi porady prawnej.
Najczęstsze pytania
Czy drony do ochrony obiektów zastąpią pracowników ochrony? Nie. Dron dostarcza obraz, ale nie interweniuje, nie rozmawia i nie zabezpiecza miejsca zdarzenia. Zmienia to, gdzie i kiedy wysyłacie ludzi, a nie to, czy są potrzebni.
Co się dzieje przy silnym wietrze i deszczu? Loty bywają wtedy niemożliwe, a są to zwykle warunki najbardziej sprzyjające wejściu na teren. Procedura ochrony musi mieć wariant naziemny na takie dni.
Kamera termowizyjna czy dzienna? Termowizja dobrze wykrywa obecność w ciemności, ale słabo pokazuje szczegół pozwalający rozpoznać osobę czy pojazd. Do rozpoznania potrzebna jest kamera dzienna i oświetlenie, co podnosi koszt zestawu.
Kiedy taniej wypadają dodatkowe kamery stałe? Gdy teren jest zwarty, zagrożenie skupia się w kilku znanych punktach, a agencja nie ma zasobu na utrzymanie uprawnień, serwisu i procedur lotniczych przez cały rok.
Jeśli chcecie najpierw zebrać przeloty, obchody i zdarzenia w jednym zapisie służby, zajrzyjcie do opisu systemu.